Mars'tan Dünya Olur Mu? #1

Mars'tan Dünya Olur Mu? #1
Günlük hayatımızda sürekli aklımızda olmasa da birileri bu konu hakkında acayip kafa yoruyor arkadaşlar. Ve sanırım Mars gezegenini insanların yaşayabileceği bir yere dönüştürmek için ''Martian'' filminde olduğu gibi koli bandı, biraz patates ve kibritten daha fazlası gerekli. Ama ne kadar fazlası?

Mars İnsanların Yaşayabileceği Bir Yere Nasıl Dönüştürülür?

Cevap oldukça basit: öncelikle Mars'ın yüzeyindeki kutuplar eritilecek ve bu şekilde ağır ağır atmosfer oluşmaya başlayacak. Ardından geriye sadece durgun su kütleleri, bitki örtüsü meydana getirmek kalıyor. İş tabi ki bu kapsamlı olunca her kafadan ayrı bir ses çıkması gayet doğal. Bu işlemlerin ne kadar maliyetli olacağı, ne kadar enerji ve zamanımızı alacağı kimse tarafından bilinmiyor.

Yahu Biz Neden Atmosfer Yapmaya Çalışıyoruz?

Yakın tarihli araştımalar, her ne kadar Mars'ın çorak ve soğuk olduğunu açıklasa da, bu görüşe karşı çıkıp Mars'ta bir zamanlar yer yüzünde suyun sıvı halde bulunduğunu, yoğun bir atmosfere sahip olduğunu görüşünde olan birçok bilim adamı var. Eğer  ikinci görüşe inanan bilim adamlarının görüşleri doğru ise bir zamanlar Mars'taki çevre koşullarının mikrobik yaşamı desteleyebilecek bir halde olduğunu söyleyebiliriz. Mars üzerinde araştırma yapan uzay araçlarından edindiğimiz verilere göre gezegen yüzeyinde buzulların erimesiyle veya yağmur suyu ile oyulmuş akarsuların olduğu gözüküyor. Ve bizi heyecanlandıran başka bir bilgi ise bu oyuklarda bol şekilde minerallerin bulunması. Ancak Mars'ın atmosferik yüzey basıncı çok düşük olduğundan su kütleleri stabil bir şekilde yeryüzünde kalamıyor. Basınç oranını kendi dünyamız ile karşılaştırmak istersek: -7 milibar, yani Dünya'daki atmosfer basıncının yüzde birinden daha az. Başka bir deyişle Mars'ın atmosferinin incecik olmasından ötürü yer yüzeyinde su kalmıyor buharlaşıp dağılıyor.

Bir Gizem Çözülüyor: Mars'ın Atmosferine N'oldu?

Mars'ı dünyalaştırma hayali kuran bilim adamalarının öncelikle Mars'ın neden bu hale geldiğini çözmesi gerekiyor. Bu konu hakkında iki adet akla yatkın teori var. Bunlardan ilki: Mars'a çarpan bir astreoid'in gezeginin atmosferinin büyük bir kısmını parçalayan bir felakete yol açmış olabildiğini savunuyor. Diğer teori ise: zaten doğal güçlü bir manyetik alanı bulunmayan kızıl gezegenin milyonlarca yıl gibi uzun yıllar boyunca yavaş yavaş atmosferini kaybetmesi görüşünde. Ayrıca sputering adı verilen, enerji yüklü parçacıkların atmosferdeki atomlara çarpması ve onları uzaya savurması ile Mars'ın atmosferini daha hızlı şekilde kaybetmesine yol açmış olabilir.   Nasa'nın bu soruyu ilk kez cevaplamaya çalışması, 1997'den beri Mars'ın etrafında dolaşan MGS (Mars Global Surveyor) adlı uzay aracı ile oldu. Bu uzay aracı 25.000 kere Marsın çevresinde tur attı. Ancak bu uzay aracı Mars'ın atmosferini inceleyecek kadar güçlü bir donanıma sahip olmadığından "Mars'ın atmosferine n'oldu?" sorusuna tam anlamıyla cevap veremedi. (uzay aracının görevi 2007'de sona erdi) Yine de Berkeley Üniversitesinden David Brain elde edilen verileri inceleyerek ip uçları aradı. Ve şu açıklamaları yaptı: "Mars'ın atmosferi olamayabilir ancak içi iyonize havayla dolu, binlerce kilometre genişliğinde manyetik kapsüller (yani plazmoid) oluşturuyor. Sonra güneş rüzgarının basıncı kapsülü patlatıyor ve Mars havasından oluşan yükünü de beraberinde götürüyor." MGS uzay aracının performansını beğenmeyen bilim adamaları ilerleyen yıllarda bir tane daha uzay aracını Mars'a gönderecekti. Bunun sebebi ise Mars'ta bulunan karbondioksit gazını ve diğer gazların nasıl kaybolduğunu öğrenmek için olacaktı. Ve tarihler 8 Kasım 2013 yılını gösterdiğinde MAVEN isimli uzay aracını fırlattılar.

MAVEN Uzay Aracının Özellikleri Nedir?

MAVEN (Mars atmosferi ve Uçucu Gaz Evrimi) uzay aracı adından anlaşılacağı gibi daha çok Mars'ın atmosferinin hangi özelliklerde olduğunu öğrenmek için kullanılacaktır.  Ayrıca Mars iklimini, jeolojisini ve jeokimyasal araştırmalar için kullanılabilecek yüksek donanıma sahip uzay aracıdır. Sekiz farklı algılayıcı da içinde bulunduruyor.

MAVEN Uzay Aracının Mars Hakkında Topladığı Bilgiler Nedir?

MAVEN'den elde edilen bilgiler 2015 yılında açıklandı. Ve bu bilgiler sayesinde bilim insanlarının şüphelerini ortadan kaldırmış oldu. Öncelikle Mars'ın iç çekirdeği soğudu ve bu sebeple küresel manyetik alan ortadan kalktı. Mars yüzeyindeki su, buharlaşıp atmosfere karıştı. Güneş radyasyonunun etkisi ile su, elementlerine ayrıldı. Bu elementler sizinde bildiğiniz üzere: hidrojen ve oksijen. Elementlerin en hafifi olan hidrojen, Mars'ın atmosferinin en üst kısmına taşındı ve böylelikle sonsuza kadar gezegenden ayrılmış oldu. Bilim insanları bu olayın her zaman aynı hızda olduğunu düşünüyorlardı. Ancak MAVEN tarafından elde edilen bilgiler bilim adamlarının bu kuramını yok etti. Mars güneş yüzeyine yaklaştıkça hidrojenin Mars atmosferinden daha hızlı bir şekilde kaçtığı öğrenildi. Bu yazımızda Mars'ın yaşanılabilecek bir yere nasıl çevirebileceği hakkındaki bir takım bilgileri derledik. Bu bilgileri tarihin tozlu sayfalarından tutunda yakın tarihte de yapılan araştırmaları sizlere sunduk. Umarız hoşunuza gitmiştir. NOT: Bu yazının devamı gelecektir.